Big Five загвар гэж юу вэ? Зан чанарын 5 хэмжигдэхүүн

Бид өөрсдийгөө болон бусдыг илүү сайн ойлгохыг хүсэхдээ зан чанарын төрөл бүрийн тайлбарыг хайж үздэг. Сэтгэл судлалын шинжлэх ухаанд хүнийг явцуу хайрцагт багтаахгүйгээр, зан чанарын шинж тус бүрийг бодитоор тодорхойлдог хамгийн хүлээн зөвшөөрөгдсөн арга бол Big Five загвар юм.

Big Five загвар гэж юу вэ?

Орчин үеийн сэтгэл судлалд өргөн хэрэглэгддэг энэхүү загварыг судлаач Costa, McCrae нар гүнзгийрүүлэн хөгжүүлсэн түүхтэй. Тэд хүний олон талт араншинг нэгтгэн дүгнэж, суурь таван хэмжигдэхүүнд хуваагдаж болохыг тодорхойлжээ. Энэхүү загварыг заримдаа англи нэршлийн эхний үсгүүдээр нь OCEAN загвар гэж ч нэрлэдэг.

Хамгийн гол нь судлаачид хүнийг зөвхөн «тийм хүн» эсвэл «ийм хүн» гэж хатуу ангилах нь амьдрал дээр төдийлөн нийцдэггүйг анзаарсан юм. Бид бүгдэд эдгээр чанарууд тодорхой хэмжээгээр оршдог бөгөөд зөвхөн илрэх түвшин нь хүн бүрд харилцан адилгүй байдаг билээ.

Зан чанарын таван үндсэн хэмжигдэхүүн

Costa, McCrae нарын тодорхойлсноор хүний зан төлөвийн хэв маяг дараах таван тулгуур дээр тогтдог байна:

• Нээлттэй байдал: Шинэ туршлага, содон санаа, урлаг болон өөрчлөлтөд хэр зэрэг сониуч ханддагийг илтгэнэ. Энэ чанар өндөр хүмүүс шинийг эрэлхийлэх дуртай байдаг бол бага хүмүүс уламжлалт, тодорхой хэвшлийг эрхэмлэдэг.
• Хариуцлагатай байдал: Зорилгодоо хүрэх сахилга бат, эмх цэгц, нягт нямбай байдлын түвшин юм. Ийм хүмүүс төлөвлөгөөгөө чанд баримталдаг бол сул илэрдэг хүмүүс илүү уян хатан, тухайн агшинд нийцүүлэн ажиллах хандлагатай.
• Нийтэч байдал: Бусадтай харилцах, олон нийтийн дунд байхаас эрч хүч авах байдал юм. Өндөр илрэлтэй хүн бусадтай байхдаа сэргэдэг бол нам түвшинтэй хүн ганцаараа нам гүм орчинд амарч, хүчээ сэлбэхийг илүүд үздэг.
• Зөвшилцөх байдал: Бусдад итгэх итгэл, эмпати, энэрэнгүй зан чанарыг харуулдаг. Энэ шинж давамгайлсан хүн бусдад туслах, эв зүйг олохыг хичээдэг бол бага хүмүүс илүү өрсөлдөөнтэй, шулуун байр суурь баримталдаг.
• Мэдрэмтгий байдал: Сэтгэл хөдлөл, түгшүүр болон стресст үзүүлэх хариу үйлдлийн хэмжүүр юм. Энэ түвшин өндөр байх нь аливаа зүйлийг гүн мэдэрч, амархан санаа зовнидог болохыг харуулдаг бол бага байх нь тайван, тогтвортой байдлыг илтгэнэ.

Яагаад хайрцаглах бус, хуваарийн арга илүү бодитой вэ?

Олон нийтийн дунд түгээмэл байдаг зарим сорил хүнийг хэдхэн тогтсон бүлэгт хувааж, шошго зүүх хандлагатай байдаг. Харин сэтгэл судлаачид Big Five загварыг илүү найдвартай гэж үздэгийн шалтгаан нь энэ загвар хүнийг хатуу хайрцагт хийдэггүйд оршино.

Хэмжигдэхүүн бүр нь тодорхой нэг хуваарь буюу шугам дээр оршдог. Жишээ нь, хүн зөвхөн бүрэг эсвэл зөвхөн нийтэч гэж туйлшрахгүй, харин дунд хэсэгт нь ч байж болно. Ийм арга барил нь бидний бодит зан төлөвийг ямар нэг хэвшмэл дүрээр хязгаарлахгүйгээр илүү уян хатан, үнэн бодитойгоор харах боломжийг олгодог.

Ажлын байр болон харилцаанд энэ загварыг ашиглах нь

Өөрийнхөө үндсэн үзүүлэлтүүдийг мэдэх нь ажил болон хувийн харилцаанд олон талын ач холбогдолтой юм. Юуны өмнө та өөрийнхөө давуу тал юу болохыг тодорхой мэдэж авснаар ажлын байр дээрх бүтээмжээ нэмэгдүүлж, ямар орчин нөхцөлд хамгийн сайн ажиллаж чадахаа ойлгоно.

Мөн өөрийн зан төлөвийг гүнзгий мэдэх нь өдөр тутмын стресс ямар үед үүсэж байгааг анзаарч, сэтгэл зүйн тэсвэр хатуужил бий болгоход тусалдаг. Хэрэв та өөрийн мэдрэмтгий байдлын түвшнээ ойлговол аливаа сөрөг нөхцөл байдалд хэрхэн тайван үлдэх арга замаа олж чадна.

Гэр бүл, хамт олны харилцаанд ч мөн зөрчилдөөн үүсэх магадлалыг бууруулдаг. Учир нь бусдын ялгаатай зан чанарын шинж нь таныг үгүйсгэж байгаа хэрэг бус, харин тэдний ертөнцийг үзэх өөрийнх нь хэв маяг гэдгийг хүлээн зөвшөөрөх эмпати танд бүрэлдэнэ. Ингэснээр ойлголцол бэхжиж, хүн бүрийн сайн сайхан байдал хангагдах боломж бүрддэг билээ.

Та TruMind-ийн «Таны жинхэнэ зан чанар — 5 нууц хэмжигдэхүүн» сорилыг өгч, өөрийн нарийвчилсан үр дүнгээ хараарай.