Хайр харилцааны хэв маяг таны дотно байдалд хэрхэн нөлөөлдөг вэ?

Хайр дурлалын харилцаанд зарим хүн итгэл дүүрэн тайван байхад, зарим нь байнгын түгшүүрт автах эсвэл хэт ойртохоос дөлж зугтдаг. Энэхүү дотоод мэдрэмж, биеэ авч явах байдлыг сэтгэл зүйд хайр харилцааны хэв маяг гэж тодорхойлдог.

Хайр харилцааны хэв маягийн үүсэл

Энэхүү ойлголт нь хүүхэд насны дотно харилцааг судалсан Жон Боулби болон Мэри Эйнсворт нарын судалгаанаас эхтэй. Тэд бага насны хүүхэд өөрийг нь асарч буй хүнтэй хэрхэн холбогдож байгааг ажигласнаар сэтгэл зүйн анхны суурь тавигддаг гэдгийг нээжээ. Хүүхэд өөрийн хэрэгцээндээ хариу авч, анхаарал халамж бүрэн мэдэрч өссөн үү, эсвэл үл тоомсорлогдож, орхигдох вий гэх айдсыг мэдэрсэн үү гэдэг нь маш чухал байв.

Хожим судлаачид энэхүү онолыг насанд хүрэгчдийн хайр дурлалын харилцаанд буулган судалжээ. Бага насанд бүрэлдсэн тэрхүү итгэлцлийн хэлбэр нь хожим насанд хүрсэн хойноо хайртай хүнтэйгээ хэрхэн ойлголцох, асуудал тулгарахад ямар хариу үйлдэл үзүүлэхэд нөлөөлж болохыг судалсан юм.

Харилцааны дөрвөн хэв шинж

Насанд хүрэгчдийн дотно харилцаанд түгээмэл ажиглагддаг дараах дөрвөн үндсэн хэв маяг бий. Хүн бүрийн зан чанарын шинж өөр байдаг тул эдгээр нь өөр өөрийн гэсэн онцлогтой илэрдэг.

• Аюулгүй хэв маяг: Энэ хэв маягтай хүмүүс өөртөө болон бусдад итгэх итгэл сайтай байдаг. Тэд дотно харилцаанаас айдаггүй, өөрийн мэдрэмжийг нээлттэй илэрхийлж, хамтрагчийнхаа сэтгэл санааны хэрэгцээг анхааралтай сонсдог. Харилцаанд ямар нэг зөрчилдөөн гарахад хэт түгшихгүйгээр, асуудлыг тайван замаар шийдвэрлэхийг эрмэлздэг.
• Сэтгэл зовнилт хэв маяг: Энэ ангилалд багтах хүмүүс хайртай хүнээсээ байнга баталгаа, халамж шаардах хандлагатай байдаг. Хамтрагч нь холдох, хаяад явах вий гэсэн далд айдас байнга тээж явдаг тул мессежинд нь шууд хариу өгөхгүй байхад л сэтгэлийн гүн түгшүүрт автдаг. Тэдний хайр халамж нь заримдаа хардалт, шахалт мэт болж хувирах талтай.
• Зайлсхийсэн хэв маяг: Хэт дотносох, сэтгэл санааны хамаарал үүсгэхээс эмээдэг хүмүүс юм. Тэд бие даасан байдлаа хамгийн чухалд тооцдог бөгөөд хамтрагч нь сэтгэл зүйн хувьд хэт ойртох үед зайгаа барьж, өөрийгөө хамгаалах хана босгодог. Энэ нь хайрлах чадваргүйдээ бус, харин сул дорой харагдах эсвэл шархлахаас эмээдэгтэй холбоотой байдаг.
• Тогтворгүй хэв маяг: Энэ нь сэтгэл зовнил болон зайлсхийх үйлдлийн холимог хэлбэр юм. Тэд дотно харилцааг маш их хүсэмжилдэг хэрнээ хэн нэгэнд итгэж ойртохоос туйлын их айдаг. Үүнээс болоод нэг бол хэт наалдаж, үгүй бол хамтрагчаа огцом түлхэх зэргээр савлагаатай, ойлгомжгүй зан төлөвийн хэв маяг гаргадаг.

Хэв маягаа өөрчлөх боломжтой юу?

Таны одоогийн харилцааны хэв маяг бол бүх насаараа үүрэх өөрчлөгдөшгүй зүйл биш юм. Хүн бүр өөрийн зан үйл, дотоод айдас, анзаардаггүй өнцөг бүрээ сайтар анзаарч таньснаар сэтгэл зүйгээ илүү эрүүл тийш чиглүүлж чадна. Өөрийгөө буруутгахын оронд би яагаад ийм үед зугтах гээд байдаг билээ, эсвэл яагаад ингэж их түгшээд байна вэ гэдгээ анзаарах нь өөрчлөлтийн эхлэл юм.

Хамгийн гол нь сэтгэл зүйн хувьд тогтвортой, өөрт тань итгэл найдвар өгч чадах хамтрагчтай харилцах нь хүнийг аажмаар Аюулгүй хэв маяг руу шилжихэд тусалдаг. Мөн өөрийн эмзэг мэдрэмжүүдээ эмпати гарган хамтрагчтайгаа хуваалцах, эрүүл хил хязгаарыг тогтоож сурах нь харилцааг илүү бат бөх болгодог. Бид өөрийгөө ойлгох тусам бусдыг хайрлах арга барил маань илүү бүтээлч, амар амгалан болж хөгждөг билээ.

Та TruMind-ийн «Таны хайр харилцааны хэв маяг» сорилыг өгч, өөрийн үр дүнгээ дэлгэрэнгүй хараарай.