Эцэг нь хүүхдээ өөрийнх гэж хүлээн зөвшөөрөхгүй бол эцэг тогтоолгох шинжилгээг яаж хийлгэх вэ?

Хуулийн хүчинтэй байдлыг шалгасан огноо: 2026.10.15

Товч хариулт

Хүүхдийн эцэг өөрийгөө сайн дураараа хүлээн зөвшөөрөхгүй байгаа тохиолдолд та шүүхэд хандан эцэг тогтоолгох нэхэмжлэл гаргах замаар шинжилгээ хийлгэх боломжтой. Шүүх иргэний хэрэг үүсгэсний дараа таны хүсэлтээр эсхүл өөрийн санаачилгаар шинжээч (ДНХ шинжилгээний байгууллага) томилж, шинжилгээ хийлгэх шийдвэр гаргадаг. Шүүхийн шийдвэр гарах хүртэл хуулийн дагуу эцэг мөн эсэхийг албан ёсоор тогтоох үндсэн эрх зүйн арга нь шүүхийн журам юм.

Одоо юу хийх вэ4 алхам

Нэхэмжлэл гаргах: Хариуцагчийн оршин суугаа газрын харьяа анхан шатны иргэний хэргийн шүүхэд хандаж "Эцэг тогтоолгох, хүүхдийн тэтгэлэг гаргуулах" тухай нэхэмжлэлийг бичгээр гаргана.
Шинжээч томилуулах хүсэлт өгөх: Шүүхэд хэрэг үүссэний дараа шүүгчид хандан хүүхдийн биологийн эцгийг тогтоолгохоор шүүх эмнэлгийн шинжилгээ (ДНХ) томилуулах хүсэлтийг албан ёсоор гаргана.
Шинжилгээ өгөх: Шүүгчийн захирамжаар шинжилгээ хийх байгууллага, хугацаа товлогдох бөгөөд уг хугацаанд хүүхэд, эх болон хариуцагч этгээд очиж шинжилгээнд хамрагдана.
Шүүхийн шийдвэр гаргуулах, улсын бүртгэлд бүртгүүлэх: Шинжилгээний дүгнэлт болон бусад нотлох баримтыг үндэслэн шүүх эцэг мөн эсэхийг тогтоосон шийдвэр гаргана. Шийдвэр хүчин төгөлдөр болмогц Улсын бүртгэлийн байгууллагад хандаж төрсний гэрчилгээнд эцгийн нэрийг нөхөн бичүүлнэ.

Хуулиар олгогдсон таны эрх

Хүүхдийн эх, асран хамгаалагч нь хүүхдийн эцгийг шүүхийн журмаар тогтоолгохоор өргөдөл, нэхэмжлэл гаргах эрхтэй гэж Гэр бүлийн тухай хуулийн 23 дугаар зүйлийн 23.1-д заасан 1.
Эцэг тогтооход хариуцагч хүүхдийн эхтэй эр, эмийн харилцаатай байсныг нотлох баримт, эмнэлгийн шинжилгээ болон бусад баримтыг үндэслэн шүүх хэргийг хянан шийдвэрлэх журамтай гэж Гэр бүлийн тухай хуулийн 23 дугаар зүйлийн 23.2-т заасан 1.
Хэрэв нэхэмжлэгч эсхүл хариуцагчийн аль нэг нь Монгол Улсын харьяат, эсхүл Монгол Улсад байнга оршин суудаг бол эцэг тогтоох гэр бүлийн холбогдолтой хэргийг Монгол Улсын шүүх өөрийн харьяалалд авч шийдвэрлэх эрхтэй гэж Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 192 дугаар зүйлийн 192.1.3, 192.2-т заасан 2.
Эцэг тогтоогдсоны дараа насанд хүрээгүй хүүхдээ тэжээн тэтгүүлэхээр тэтгэлэг нэхэмжлэх эрхтэй бөгөөд эцэг, эх нь хүүхдээ тэжээн тэтгэх хууль ёсны үүрэгтэй. Тэтгэлгийн хэмжээг хүүхдийн насны ангиллаас хамааруулан амьжиргааны доод түвшинтэй уялдуулан шүүх тогтооно. Амьжиргааны доод түвшний албан ёсны тоон дүнг Засгийн газрын тухайн үеийн тогтоолоос шалгана уу.

Анхаарах эрсдэл

Шинжилгээ өгөхөөс зайлсхийх: Хариуцагч шүүхээс томилсон шинжээчийн үзлэг, шинжилгээнд ирэхгүй санаатай зайлсхийх эрсдэлтэй. Ийм үед шүүх бүрдүүлсэн бусад нотлох баримтуудыг харгалзан хэргийг хянан шийдвэрлэж болдог.
Нотлох баримтын дутагдал: Зөвхөн аман тайлбар хангалтгүй байж болох тул хариуцагчтай урьд нь дотно харилцаатай байсныг нотлох баримтуудыг (зураг, захидал, цахим захидал, мессеж, гэрч) хамтад нь гаргаж өгөх шаардлагатай.
Хуулийн өөрчлөлт: Гэр бүлийн тухай хуульд 2026 оны 7 дугаар сарын 3-ны өдөр нэмэлт, өөрчлөлт орсон бөгөөд тэдгээр нь 2026 оны 11 дүгээр сарын 1-нээс эхлэн мөрдөгдөнө. Иймд 2026 оны 11 дүгээр сарын 1-нээс өмнө одоо мөрдөгдөж буй хуулийг, уг хугацаанаас хойш шинээр мөрдөгдөх журмыг баримтлахыг анхаарна уу (хуулийн нарийвчилсан заалтыг legalinfo.mn цахим сангаас шалгана уу).

Бэлтгэх баримтууд

Шүүхэд хандсан эцэг тогтоолгох тухай нэхэмжлэл (хариуцагчийн тоогоор хувилсан хувь).
Хүүхдийн төрсний гэрчилгээний хуулбар (нотариатаар гэрчлүүлсэн) эсхүл төрсний лавлагаа.
Нэхэмжлэгчийн иргэний үнэмлэхийн хуулбар болон оршин суугаа хаягийн тодорхойлолт.
Хариуцагчтай дотно харилцаатай байсныг нотлох баримтууд (хамт авахуулсан гэрэл зураг, цахим захидал, харилцсан зурвас, хамт амьдарч байсан бол түүнийг гэрчлэх баримт).
Шүүхэд шинжээч томилуулах тухай бичгээр гаргасан тусдаа хүсэлт.
Улсын тэмдэгтийн хураамж төлсөн баримт (хүүхдийн тэтгэлэгтэй холбоотой шаардлага нь хуульд зааснаар чөлөөлөгдөж болох тул шүүхийн тамгын газраас лавлана).

Өмгөөлөгч авах шаардлагатай юу?

Эцэг тогтоох ажиллагаа нь шүүхийн журмаар нотлох баримт бүрдүүлэх, хүсэлт гаргах шаардлага тулгардаг тул мэргэжлийн өмгөөлөгчөөс зөвлөгөө авч, туслалцаа авах нь үр дүнтэй. Хэрэв та төлбөрийн чадваргүй, хуульд заасан шалгуурыг хангаж байгаа бол Хууль зүйн туслалцааны төвд (лавлах утас: 7700-1982) хандаж үнэ төлбөргүй хууль зүйн туслалцаа авах боломжтой. Мөн Монголын Хуульчдын Холбооны 7011-6364 утсаар холбогдон өмгөөлөгч сонгох боломжтой.

Ашигласан хуулийн албан ёсны эх бичвэр (2)

Хуулийн нэр дээр дарж албан ёсны эх бичвэрийг үзнэ үү.

Гэр бүлийн тухай хууль, 23 дугаар зүйл — Хүүхдийн эцэг, эхийг шүүхийн журмаар тогтоох

Хүчинтэй хугацаа: 2026.12.31 хүртэл. Үүний дараа шинэчилсэн найруулга хэрэгжинэ.

23.1.Энэ хуулийн 22-т зааснаас бусад тохиолдолд хүүхдийн эцэг, эх, асран хамгаалагч, төрөл, садангийн хүн, хүүхдийн эрх, ашиг сонирхлыг хамгаалах байгууллага буюу 14 нас хүрсэн хүүхдийн хэн нэгний өргөдлийг үндэслэн эцэг, эхийг шүүх тогтооно.
23.2.Эцэг, эхийг тогтооход хариуцагч хүүхдийн эцэг, эхтэй эр, эмийн харилцаатай байсныг нотлох баримт, эмнэлгийн шинжилгээ, бусад баримтыг үндэслэнэ.
23.3.Хүүхэд Монгол Улсын иргэн бол Монгол Улсын нутаг дэвсгэр дээр байнга оршин суугаа гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүнтэй холбогдолтой эцэг, эх тогтоох асуудлыг Монгол Улсын олон улсын гэрээнд өөрөөр заагаагүй бол энэ хуулийн дагуу шийдвэрлэнэ.
23.4.Гадаад улсын хуулиар Монгол Улсын иргэнтэй холбогдолтой эцэг, эх тогтоосон нь энэ хуульд харшлаагүй бол хүчинтэйд тооцно.
23.5.Гадаад улсад оршин сууж байгаа хүүхдийн эцэг, эхийн хэн нэг нь Монгол Улсын иргэн бол энэ хуулийн дагуу эцэг, эх тогтоолгох хүсэлтийг Монгол Улсын дипломат болон консулын байгууллагаар уламжлан тавьж болно.

legalinfo.mn дээрээс үзэх · legalinfo.mn дээрх албан ёсны эх сурвалжаар шалгасан огноо: 2026.10.13
Иргэний хэрэг шүүхэд хянан шийдвэрлэх тухай хууль, 192 дугаар зүйл — Гэр бүлийн холбогдолтой хэргийн харьяалал

Хүчин төгөлдөр

192.1.Монгол Улсын шүүх дараахь тохиолдолд иргэний гэр бүлийн холбогдолтой хэргийг өөрийн харьяалалд авч хянан шийдвэрлэх ажиллагаа явуулна:
192.1.1.гэрлэгчдийн аль нэг нь Монгол Улсын харьяат иргэн буюу гэрлэх үедээ Монгол Улсын харьяат байсан;
192.1.2.гэрлэгчдийн хариуцагч тал гадаадын иргэн, харьяалалгүй хүн боловч Монгол Улсад байнга оршин суудаг;
192.1.3.эцэг, эх, хүүхдийн хоорондох харилцааг тогтоох, эцэг, эх байх эрхийг хасахтай холбоотой маргаан үүссэн тохиолдолд хариуцагч, нэхэмжлэгчийн аль нэг нь Монгол Улсын харьяат, эсхүл Монгол Улсад байнга оршин суудаг этгээд;
192.1.4.хүүхэд үрчлүүлэх, үрчлэн авахад үрчлэн авагч буюу үрчлэгдэж буй хүүхэд Монгол Улсын харьяат, эсхүл Монгол Улсад байнга оршин суудаг этгээд.
192.2.Энэ хуулийн 192.1-д заасан гэр бүлийн холбогдолтой маргаан гэдэгт гэрлэлт цуцлах, хүчингүйд тооцох, хүчин төгөлдөр бус гэж тооцуулах, гэр бүлийн харилцаа үүссэн эсэхийг тогтоох, гэрлэлтийг сэргээх, эцэг, эхийг тогтоох, хүүхэд үрчлэх зэрэг асуудал хамаарна.

legalinfo.mn дээрээс үзэх · legalinfo.mn дээрх албан ёсны эх сурвалжаар шалгасан огноо: 2026.10.13

⚖️ Энэ бол таны тодорхой нөхцөл байдалд зориулсан өмгөөлөгчийн зөвлөгөө биш, хуулийн албан ёсны эх бичвэрт үндэслэсэн мэдээлэл юм. Шүүхийн маргаан, эрүүгийн хэрэг болон их хэмжээний мөнгөн дүнтэй холбоотой асуудлаар өмгөөлөгчид хандана уу. Шаардлага хангасан иргэн үнэ төлбөргүй хууль зүйн туслалцаа авах боломжтой: Хууль зүйн туслалцааны төв 7700-1982, lac.gov.mn.

Таны нөхцөл байдал өөр үү?

Өөрт тохиолдсон асуудлаа бичиж, авах арга хэмжээ, хугацаа болон бүрдүүлэх бичиг баримтын талаар тодорхой хариулт аваарай.

Өөрийн тохиолдлыг асуух →

Холбоотой асуултууд

Бүх асуулт →