Хөдөлмөрийн маргааныг яаж шийдвэрлүүлдэг вэ, эхлээд хаана хандах ёстой вэ?

Хуулийн хүчинтэй байдлыг шалгасан огноо: 2026.10.15

Товч хариулт

Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан үүссэн тохиолдолд та шууд шүүхэд бус, хуульд заасан шат дарааллын дагуу хандах ёстой. Хөдөлмөрийн тухай хуулийн 154.2-т зааснаар эхлээд ажиллаж буй байгууллагынхаа Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисст, хэрэв тийм комисс байхгүй бол харьяа сум, дүүргийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороонд хандаж урьдчилан шийдвэрлүүлнэ 1. Эдгээр шатаар маргаанаа шийдвэрлүүлж чадаагүй нөхцөлд шүүхэд нэхэмжлэл гаргах хуулийн зохицуулалттай.

Одоо юу хийх вэ3 алхам

Маргаан таслах комисс эсхүл гурван талт хороонд хандах: Ажлаас халагдсан, өөр ажилд шилжүүлсэн шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл уг шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш 30 хоногийн дотор, бусад маргаантай асуудлаар эрхээ зөрчигдсөнийг мэдсэнээс хойш 90 хоногийн дотор байгууллагынхаа Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисст бичгээр гомдол гаргана 1. Хэрэв танай байгууллагад ийм комисс байхгүй бол харьяа сум, дүүргийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороонд хандана 1. Комисс эсхүл хороо гомдлыг хүлээн авснаас хойш ажлын 10 өдрийн дотор шийдвэрлэнэ 1.
Дараагийн шатны байгууллагад хандах: Хэрэв маргаан таслах комисс асуудлыг шийдвэрлэж чадаагүй бол дуусгавар болсон тухай тэмдэглэл хүлээн авснаас хойш ажлын 10 өдрийн дотор сум, дүүргийн Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороонд хандана 1. Гурван талт хороо гомдлыг хүлээн авснаас хойш ажлын 10 өдрийн дотор хянаж шийдвэр гаргана 1.
Шүүхэд нэхэмжлэл гаргах: Сум, дүүргийн гурван талт хороогоор асуудал шийдэгдээгүй тэмдэглэл гарсан, эсхүл тус хорооны гаргасан шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл түүнийг хүлээн авснаас хойш ажлын 10 өдрийн дотор харьяа шүүхэд нэхэмжлэл гаргана 1.

Хуулиар олгогдсон таны эрх

Талууд хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг эхний ээлжид харилцан тохиролцож шийдвэрлэх хүчин чармайлт гаргах эрх, үүрэгтэй 1.
Ажил олгогчийн шийдвэрээр ажлаас үндэслэлгүй халагдсан нь тогтоогдож эрх бүхий байгууллагын шийдвэрээр ажилд эгүүлэн тогтоогдвол урьд нь эрхэлж байсан ажлыг гүйцэтгүүлж эхлэх хүртэлх хугацааны дундаж цалин хөлстэй тэнцэх хэмжээний олговрыг нөхөн авах эрхтэй 2.
Хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа дуусгавар болсон ч ажилласан хугацаанд авах ёстой байсан цалин хөлс, алданги, олговор, нөхөн төлбөрөө бүрэн шаардах эрхтэй 3.
Сум, дүүргийн гурван талт хорооны шийдвэр гарснаас хойш талууд ажлын 10 өдрийн дотор шүүхэд нэхэмжлэл гаргаагүй бол тус шийдвэрийг ажил олгогчоор заавал биелүүлүүлэхээр шаардах эрхтэй 1.

Анхаарах эрсдэл

Хуулийн хугацаа алдах: Ажлаас халагдсан шийдвэрийг эс зөвшөөрч маргахдаа шийдвэрийг гардан авснаас хойш 30 хоногийн хугацаа хэтрүүлбэл таны гомдлыг хянан хэлэлцэхээс татгалзах эрсдэлтэй 1. Мөн хорооны шийдвэрийг эс зөвшөөрч шүүхэд хандах ажлын 10 өдрийн хугацааг алдаж болохгүй 1.
Шат дамжлага алгасах: Байгууллагад маргаан таслах комисс байгаа эсэхийг нягтлахгүйгээр шууд дээд шатанд эсвэл шүүхэд хандвал урьдчилан шийдвэрлэх журмыг хангаагүй үндэслэлээр нэхэмжлэлийг хүлээн авахаас татгалзаж, хугацаа алдах аюултай.
Шийдвэрийг гардаж аваагүй байх: Ажил олгогчийн тушаал, шийдвэрийг бичгээр гардаж авсан огноог нотлох баримтгүй бол гомдол гаргах хөөн хэлэлцэх хугацаа хэзээнээс тоологдох тухайд маргаан үүсэх эрсдэлтэй.

Бэлтгэх баримтууд

Ажил олгогчийн гаргасан тушаал, шийдвэр (ажлаас халсан, өөр ажилд шилжүүлсэн, сахилгын шийтгэл ногдуулсан тухай баримт).
Хөдөлмөрийн гэрээ, ажлын байрны тодорхойлолт болон тэдгээрт оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтүүд.
Шийдвэрийг хэзээ хүлээн авсныг нотлох баримт (албан бичиг хүлээн авсан гарын үсэг, имэйл, шуудангийн бүртгэл гэх мэт).
Цалингийн хуулга, нийгмийн даатгалын шимтгэл төлөлтийн лавлагаа.
Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисс эсхүл сум, дүүргийн гурван талт хороонд гаргах өргөдөл, гомдлын бичвэр болон тэдгээрээс гарсан тэмдэглэл, шийдвэр (хэрэв шүүхэд хандах шатанд хүрсэн бол).

Өмгөөлөгч авах шаардлагатай юу?

Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисс болон гурван талт хороонд хандах шатанд өргөдлөө бие даан гаргаж оролцох боломжтой. Харин маргаан шүүхийн шатанд очсон, их хэмжээний нөхөн олговортой холбоотой бол өмгөөлөгч авч эрх зүйн мэргэжлийн туслалцаа авах нь зүйтэй. Төлбөрийн чадваргүй иргэд хуульд заасан нөхцөл, шаардлагыг хангасан бол Хууль зүйн туслалцааны төвийн 7700-1982 утсаар холбогдож үнэ төлбөргүй туслалцаа авах эрхтэй.

Ашигласан хуулийн албан ёсны эх бичвэр (3)

Хуулийн нэр дээр дарж албан ёсны эх бичвэрийг үзнэ үү.

Хөдөлмөрийн тухай хууль, 154 дүгээр зүйл — Хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг зохицуулах

Хүчин төгөлдөр

154.1.Хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг талууд эхний ээлжид харилцан тохиролцож шийдвэрлэх бүхий л хүчин чармайлт гаргах үүрэгтэй.
154.2.Хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг маргалдагч тал эрхээ зөрчигдсөнийг мэдсэн буюу мэдэх ёстой байсан өдрөөс хойш дараах хугацаанд хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг урьдчилан шийдвэрлүүлэхээр хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисст, хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комиссгүй аж ахуйн нэгж, байгууллага болон иргэд хооронд үүссэн маргааныг сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороонд тус тус хандах эрхтэй:
154.2.1.хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцааг цуцалсан буюу дуусгавар болгосон, эсхүл өөр ажилд шилжүүлсэн, сэлгэн ажиллуулсан тухай ажил олгогчийн шийдвэрийг үндэслэлгүй гэж үзвэл түүнийг хүлээн авсан өдрөөс хойш 30 хоногийн дотор;
154.2.2.энэ хуулийн 154.2.1-д зааснаас бусад хөдөлмөрийн эрхийн маргаантай асуудлыг 90 хоногийн дотор.
154.3.Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисс, сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороо гомдлыг хүлээн авснаас хойш ажлын 10 өдрийн дотор талуудыг оролцуулан шийдвэрлэнэ.
154.4.Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисс, сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хорооны урьдчилан шийдвэрлэх явцад талууд маргаантай асуудлаар харилцан тохиролцсон бол энэ тухай тэмдэглэл үйлдэж маргалдагч талууд гарын үсэг зурснаар хөдөлмөрийн эрхийн маргаан шийдвэрлэгдсэнд тооцно.
154.5.Хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисс, сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороогоор хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг урьдчилан шийдвэрлэх журмаар зохицуулж чадаагүй бол энэ талаар тэмдэглэл үйлдэж талууд гарын үсэг зурснаар маргааныг урьдчилан шийдвэрлэх арга хэмжээ дуусгавар болно.
154.6.Энэ хуулийн 154.5-д заасан хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комиссын тэмдэглэлийг хүлээн авснаас хойш ажлын 10 өдрийн дотор маргалдагч аль нэг тал хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг урьдчилан шийдвэрлүүлэхээр сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороонд хандана.
154.7.Сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороо энэ хуулийн 154.6-д заасны дагуу гомдлыг хүлээн авснаас хойш ажлын 10 өдрийн дотор маргааныг хянаж, шийдвэр гаргана.
154.8.Сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хорооны энэ хуулийн 154.5-д заасан тэмдэглэлийг хүлээн авснаас хойш, эсхүл энэ хуулийн 154.7-д заасан шийдвэрийг эс зөвшөөрвөл уг шийдвэрийг хүлээн авснаас хойш ажлын 10 өдрийн дотор маргалдагч тал шүүхэд нэхэмжлэл гаргах эрхтэй.
154.9.Сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороо хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг хянан шийдвэрлэснээс хойш ажлын 10 өдрийн дотор талууд шүүхэд нэхэмжлэл гаргаагүй бол уг шийдвэрийг талууд заавал биелүүлэх үүрэгтэй.
154.10.Хамтын гэрээ, салбар, салбар дундын болон улсын хамтын хэлэлцээрийг хэрэгжүүлэхтэй холбоотой хөдөлмөрийн эрхийн маргааныг энэ хуульд заасан хөдөлмөрийн сонирхлын маргаан зохицуулах журмаар шийдвэрлэнэ.
154.11.Энэ зүйлд заасны дагуу хөдөлмөрийн эрхийн маргаан таслах комисс, эсхүл сум, дүүргийн хөдөлмөрийн эрхийн маргаан зохицуулах гурван талт хороогоор урьдчилан шийдвэрлэсэн тэмдэглэлийг, эсхүл шийдвэр хүчин төгөлдөр болсноос хойш маргалдагч аль нэг тал ажлын таван өдөрт багтаан холбогдох хууль тогтоомжид заасны дагуу баталгаажуулахаар шүүхэд хүсэлт гаргаж болно.

legalinfo.mn дээрээс үзэх · legalinfo.mn дээрх албан ёсны эх сурвалжаар шалгасан огноо: 2026.10.13
Хөдөлмөрийн тухай хууль, 127 дугаар зүйл — Ажилтныг үндэслэлгүйгээр өөр ажилд шилжүүлсэн, сэлгэн ажиллуулсан, хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа нь дуусгавар болсон үед ажил олгогчийн хүлээх хариуцлага

Хүчин төгөлдөр

127.1.Хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа нь үндэслэлгүйгээр цуцлагдсан ажилтныг эрх бүхий байгууллагын шийдвэрээр ажлын байранд нь эгүүлэн тогтоосон бол түүнд урьд нь эрхэлж байсан ажлыг нь гүйцэтгүүлж эхлүүлэх хүртэл хугацаанд өмнө нь авч байсан дундаж цалин хөлстэй тэнцэх хэмжээний олговрыг ажил олгогч нөхөн олгоно.
127.2.Ажилтныг үндэслэлгүйгээр өөр ажилд шилжүүлсэн, сэлгэн ажиллуулсны улмаас түүний цалин хөлсний хэмжээ буурсан бол түүнд өмнө нь авч байсан дундаж цалин хөлсний зөрүүтэй тэнцэх хэмжээний олговрыг ажил олгогч олгоно.

legalinfo.mn дээрээс үзэх · legalinfo.mn дээрх албан ёсны эх сурвалжаар шалгасан огноо: 2026.10.13
Хөдөлмөрийн тухай хууль, 128 дугаар зүйл — Хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа дуусгавар болсны дараа ажил олгогчийн хүлээх хариуцлага

Хүчин төгөлдөр

128.1.Хөдөлмөр эрхлэлтийн харилцаа дуусгавар болсон нь ажил олгогчоос ажилтанд ажилласан хугацаанд нь олгох цалин хөлс, алданги, олговор, нөхөн төлбөрөөс чөлөөлөгдөх үндэслэл болохгүй.

legalinfo.mn дээрээс үзэх · legalinfo.mn дээрх албан ёсны эх сурвалжаар шалгасан огноо: 2026.10.13

⚖️ Энэ бол таны тодорхой нөхцөл байдалд зориулсан өмгөөлөгчийн зөвлөгөө биш, хуулийн албан ёсны эх бичвэрт үндэслэсэн мэдээлэл юм. Шүүхийн маргаан, эрүүгийн хэрэг болон их хэмжээний мөнгөн дүнтэй холбоотой асуудлаар өмгөөлөгчид хандана уу. Шаардлага хангасан иргэн үнэ төлбөргүй хууль зүйн туслалцаа авах боломжтой: Хууль зүйн туслалцааны төв 7700-1982, lac.gov.mn.

Таны нөхцөл байдал өөр үү?

Өөрт тохиолдсон асуудлаа бичиж, авах арга хэмжээ, хугацаа болон бүрдүүлэх бичиг баримтын талаар тодорхой хариулт аваарай.

Өөрийн тохиолдлыг асуух →

Холбоотой асуултууд

Бүх асуулт →